ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump döneminde yürürlüğe konulan tarifelerin dayanağı olarak gösterilen Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA), Başkana gümrük vergisi ve tarife koyma yetkisi tanımadığına 6’ya karşı 3 oyla hükmetti; Trump kararı “rezalet” diye niteleyip yedek plan mesajı verdi.
ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA), Başkana “tarife koyma yetkisi” vermediğine hükmetti. Karar, Mahkeme’de 6’ya karşı 3 oyla alındı.
Karar metninde, ABD Anayasası’nın ilgili maddesine atıfta bulunularak vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin Kongre’ye ait olduğu vurgulandı. Mahkeme, hükümetin IEEPA’yı “Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme” imkânı veren bir düzenleme olarak yorumladığına dikkat çekti.
“Vergi Koyma” Yetkisini Kapsamıyor
Mahkeme kararında, yasada geçen “ithalatı düzenleme” ifadesinin, Kongre’nin “vergi koyma” yetkisini kapsamadığı belirtildi. Büyük ekonomik ve siyasi etkisi olan, “son derece önemli” bir yetki devrinin Kongre tarafından muğlak bir dil kullanılarak yapılamayacağı vurgulandı. Bu çerçevede IEEPA’nın, Başkan’a soruşturma yapmak, engellemek, yasaklamak gibi çeşitli başlıklarda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği ancak uzun özel yetkiler listesinde gümrük vergileri veya harçlardan hiç söz edilmediği kaydedildi.
Kararda ayrıca, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir Başkanın bu büyüklük ve kapsamdaki tarifeler bir yana, herhangi bir gümrük vergisi uygulamak için dahi IEEPA’yı kullanmadığına vurgu yapıldı. Bu vurgu, Mahkeme’nin “yetki sınırı” değerlendirmesinde belirleyici unsurlardan biri olarak öne çıktı.
ABD Başkanı Donald Trump, kararı “rezalet” olarak nitelendirirken, tarifeler konusunda yedek bir planı olduğunu dile getirdi. Trump, ABD Yüksek Mahkemesi’nin tarifelerle ilgili kararını aylardır beklediğini söyleyerek, “Tarifeler olmasaydı, bu ülke şu anda büyük bir sıkıntı içinde olurdu.” ifadelerini kullandığını aktardı.
Trump, davayı açanların “Çin odaklı kişiler ve Çin’de işi olanlar” olduğunu ileri sürerek bu kişilerin ABD’yi soymaya devam etmek istediklerini savundu. Öfkeli bir ses tonuyla, bu kararı beklemek zorunda kaldığını belirten Trump, tarifelerin uygulanması konusunda Başkan olarak bunu yapmaya hakkı olduğunu dile getirdi; “Ulusal güvenlik gerekçesiyle yıllardır bizi soyan ülkelere tarife koyma hakkım var.” ifadesini kullandı.
Ticaret politikasında tarifeleri önemli bir araç olarak kullanan Donald Trump, geçen sene ikinci kez başkanlık koltuğuna oturmasının ardından IEEPA kapsamında çeşitli gümrük vergilerini yürürlüğe koymuştu. Trump, IEEPA kapsamında ABD’nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına “karşılıklı” gümrük vergileri uygulamış; Çin, Kanada ve Meksika’ya da fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler getirmişti.
