ABD Başkanı Donald Trump, küresel vergi oranları hakkında yaptığı yeni açıklamada, daha önce uyguladığı yüzde 10 küresel vergi oranını yüzde 15’e çıkardığını bildirdi. Trump’ın açıklamasında, “Uyguladığım yüzde 10 küresel vergi oranını yüzde 15’e çıkarıyorum” ifadeleri yer aldı. Böylece Trump, tüm dünyaya uyguladığı küresel vergi tarifesi konusunda yeni bir artış kararını kamuoyuna duyurmuş oldu.
Yüksek Mahkemenin Kararına Rağmen Tarife Adımı
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında, Başkan’a tarife koyma yetkisi verilmediğine hükmetmişti. Mahkemenin bu kararı, Trump’ın tarifeleri hangi yasal dayanakla uyguladığına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşırken, Trump’ın küresel tarife politikasında geri adım atmadığı görüldü.
Trump, bu kararın ardından tüm ülkelere yönelik yüzde 10 küresel gümrük vergisi getirilmesine ilişkin kararı imzaladığını açıklamıştı. ABD Başkanı Trump, konuya ilişkin Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Tüm ülkelere yönelik küresel yüzde 10’luk bir gümrük vergisini az önce imzalamış olmaktan büyük onur duyuyorum.” ifadesini kullanmış, söz konusu tarifelerin neredeyse derhal yürürlüğe gireceğini kaydetmişti. Trump, son açıklamasıyla bu oranı yüzde 15’e çıkardığını duyurdu.
ABD Yüksek Mahkemesi, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana tarife uygulama yetkisi vermediğine hükmederken, karar metninde ABD Anayasası’nın ilgili maddesine atıf yaparak vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin Kongre’ye ait olduğunu vurguladı. Böylece mahkeme, yürütmenin tek taraflı tarife yetkisine ilişkin yoruma açık alanı sınırlandıran bir değerlendirme yaptı.
Kararda, hükümetin IEEPA’yı, “Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme” yetkisi veren bir yasa gibi yorumladığı belirtilirken, yasanın yarım asırlık geçmişi boyunca hiçbir Başkanın bu büyüklük ve kapsamdaki tarifeler bir yana, herhangi bir gümrük vergisi uygulamak için dahi bu yasayı kullanmadığına dikkat çekildi. Bu vurgu, kararın yalnızca mevcut uygulamayı değil, aynı zamanda geçmiş uygulama pratiğini de esas alarak şekillendiğini ortaya koydu.
Mahkeme kararında, yasada geçen “ithalatı düzenleme” ifadesinin Kongre’nin “vergi koyma” yetkisini kapsamadığı belirtildi. Karar metninde ayrıca, ekonomik ve siyasi etkisi son derece büyük olan böylesine önemli bir yetki devrinin, Kongre tarafından muğlak bir dil kullanılarak yapılamayacağı ifade edildi. Böylece mahkeme, yasa metninin kapsamına ilişkin yorumda, tarife ve vergi koyma yetkisini ayrı bir başlık olarak değerlendirdi.
Kararda ayrıca, IEEPA’nın Başkana soruşturma yapmak, engellemek ve yasaklamak gibi çeşitli konularda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği aktarılırken, yasadaki bu uzun özel yetkiler listesinde gümrük vergileri veya harçlardan hiç söz edilmediği kaydedildi. Mahkeme, bu tespitle birlikte, IEEPA’nın kapsamının gümrük vergisi koyma yetkisini içermediği yönündeki değerlendirmesini açık biçimde ortaya koydu.
