Kulislerde, emekli maaş sistemi için bir revizyon hazırlığı olduğu konuşuluyor. Özellikle taban maaş uygulaması, zam hesaplama yöntemi ve aylık bağlama oranı gibi başlıklarda değişiklik ihtimalinin gündeme gelmesi dikkat çekiyor. Hükümetin, emekli aylıklarını daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmak amacıyla yeni formüller üzerinde çalıştığı iddiaları öne çıkarken, masada zam artışlarının nasıl belirleneceğinden aylık bağlama sistemine kadar pek çok başlığın bulunduğu ifade ediliyor.
Mevcut Hesaplama Üç Döneme Ayrılıyor
Mevcut yapıda emekli aylığı hesabı üç ayrı çalışma dönemine göre yapılıyor: 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası çalışma süreleri farklı kriterlerle değerlendiriliyor. Her dönem için farklı aylık bağlama oranları ve farklı katsayılar uygulanıyor. Hesaplamanın temelinde sigortalının ödediği prim tutarı ve prime esas kazançlar yer alırken, bunun yanında aylık bağlama oranı, güncelleme katsayısı, önceki yılın enflasyon oranı, büyümenin yüzde 30’u ve içinde bulunulan yılın enflasyon verileri de maaş hesabına dahil ediliyor. Bu çok parçalı yapı nedeniyle aynı sistem içinde farklı dönemlerden gelen parametreler, maaş hesabında farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Yeni Şafak’ta yer alan habere göre, hazırlıkları sürdüğü belirtilen yeni modelde mevcut karma yapının sadeleştirilmesi hedefleniyor. Üç ayrı dönem üzerinden yürüyen hesaplama yerine, tek formüllü sistem üzerinde durulduğu aktarılıyor. Bu yaklaşımın, farklı dönemlere göre uygulanan kriterleri tek bir çerçevede toplama iddiası taşıdığı ifade edilirken; sistemin odağında, maaş hesabının daha basit ve tek bir mantıkla yürütülmesi amacı bulunuyor.
Prim Esaslı Aylık Bağlama Oranı ve Zam Modeli Seçenekleri
Söz konusu modelde, yatırılan primler esas alınarak sabit bir aylık bağlama oranı uygulanması seçenekler arasında gösteriliyor. Zam tarafında ise tüm emekliler için ortak bir artış modeli oluşturulması ya da aylık enflasyona endeksli artış yapılması alternatifleri değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor. Bu çerçevede tartışılan formüllerin, hem zam hesaplama yaklaşımını hem de maaşın oluşumunda kilit role sahip ABO yapısını aynı anda etkileyebileceği belirtiliyor.
Güncelleme Katsayısı ve Taban Maaş Düzenlemesi Gündemde
Mevcut tabloda güncelleme katsayısı, her yıl değişen enflasyon ve büyüme verilerine bağlı olduğu için oluşan farklılıkların giderilmesine dönük arayışların da masada olduğu aktarılıyor. Bu farklılıkları azaltmak amacıyla sabit bir model üzerinde çalışıldığı iddia edilirken; 2019’dan bu yana uygulanan taban maaş sistemi de yeni düzenlemeler kapsamında ele alınan başlıklar arasında gösteriliyor. Kulislerde konuşulan bu çerçevede, taban maaş uygulamasının düşük gelirli emekliler açısından koruyucu etkisinin sürdüğüne işaret edilirken, sistemin kendi içindeki denge arayışının devam ettiği görülüyor.
Kök Maaşı Taban Seviyeye Yakın Olanlar İçin Kademeli Artış Formülü
Aktarılan iddialara göre, kök maaşı taban seviyeye yakın olan emekliler açısından yeni kademeli artış formülleri de gündemde bulunuyor. Bu başlık, taban maaş uygulaması devam ederken, kök maaş ile taban seviye arasındaki yakınlığın zam artışlarına nasıl yansıyacağı tartışmasını da beraberinde getiriyor. Böylece düzenleme ihtimali konuşulan kalemlerin, yalnızca tek bir hesap unsurunu değil, maaşın oluşum ve artış dinamiklerini bir arada ele aldığı iddia ediliyor.
Yeni düzenleme başlıkları arasında, SSK ve Bağ-Kur aylık bağlama sistemlerinin eşitlenmesi iddiası da yer alıyor. Bununla birlikte Bağ-Kur tarafında 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi konusu da kulislerde konuşulan başlıklar arasında gösteriliyor. Bu ihtimallerin, emekli maaşı sisteminde yapılacak olası değişikliklerin kapsamını büyüttüğü ve milyonlarca kişinin gelir yapısını doğrudan etkileyebilecek bir sonuç doğurabileceği değerlendiriliyor.
Meclis Gündemi Beklentisi
Kulislerde yer alan bilgilere göre, çalışmaların tamamlanmasının ardından düzenlemelerin Meclis gündemine gelmesi öngörülüyor. Bu süreçte, taban maaş, güncelleme katsayısı, zam sistemi, aylık bağlama oranı ve SSK–Bağ-Kur başlıklarının aynı paket içinde ele alınabileceği konuşuluyor.
