Donald Trump’ın saldırı tehdidinin gölgesinde Iran cephesinden “anlaşma yapabiliriz” mesajı geldi. Abbas Araghchi, nükleer başlıkta “adil” bir mutabakata açık olduklarını söylerken, ABD’ye güven sorununun aşılamadığını dile getirdi.
ABD-İran Gerginliğinde “Anlaşma” Mesajı
United States Başkanı Donald Trump’ın anlaşma yapmak için donanma gönderdiği ifade edilen süreçte, Iran’dan dikkat çeken bir çıkış geldi. Abbas Araghchi, Washington yönetimiyle nükleer konuda anlaşmak istediklerini, ancak ABD’ye güvenemediklerini belirterek, bunun müzakerelerin önündeki temel eşik olduğunu vurguladı.
“Yalnızca Nükleer Alanda Anlaşmak Mümkün”
CNN’e konuşan Abbas Araghchi, Iran’ın nükleer silaha sahip olmayacağını garanti altına alan “adil bir anlaşma”dan yana olduğunu söyledi. Arakçi, Donald Trump’ın “nükleer silah olmaması gerektiği” yönündeki sözlerine atıf yaparak, bu noktada tamamen aynı fikirde olduklarını dile getirdi ve “Yalnızca nükleer alanda anlaşmak mümkün” ifadesini kullandı.
“Nükleer Programımız Barışçıl, Yaptırımlar Kaldırılsın”
Arakçi’nin açıklamalarında öne çıkan çerçeve netti: Iran, nükleer programının tamamen barışçıl olduğunun güvence altına alınması için nükleer program hakkında müzakereye açık olduğunu belirtirken, buna karşılık yaptırımların kaldırılmasını beklediklerini kaydetti. Ancak Arakçi’ye göre bu denklemin işlemesi için “asgari düzeyde” de olsa güven şart: “Bizim güvene ihtiyacımız var. Asgari düzeyde bir güven mutlaka gereklidir” sözleriyle, müzakere kapısını açık tutarken eş zamanlı olarak güven krizine işaret etti.
“ABD’ye Olan Güvenimizi Kaybettik”
Abbas Araghchi, Iran’ın barışçıl amaçlarla uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürmesi halinde “tüm ayrıntıları” konuşmaya hazır olduklarını söyledi. Bununla birlikte güven sorununu, 2015’te ABD, Çin, Rusya, İngiltere, Fransa ve Almanya ile imzalanan nükleer anlaşma üzerinden anlattı; United States’ın 2018’de anlaşmadan çekildiğini hatırlatarak, bu adımın Iran tarafında ciddi bir kırılma yarattığını ifade etti. Arakçi, “ABD gerekçe sunmadan anlaşmadan çekildi” derken, geçen yıl müzakere kararı verilen bir dönemde saldırıya uğradıklarını söyleyerek, bu nedenle ABD’ye olan güveni kaybettiklerini dile getirdi.
“Savaş Kaçınılmaz Değil, Önlenebilir”
Olası bir United States-Iran savaşına ilişkin değerlendirmelerinde Abbas Araghchi, savaşa hazırlıklı olduklarını ve endişe duymadıklarını belirtse de, “savaş kaçınılmaz değil ve önlenebilir” ifadesiyle gerilimin yönetilebilir olduğuna dikkat çekti. Arakçi’ye göre “savaşı önlemenin en iyi yolu savaşa hazır olmak”; bunun savaşmak istendiği anlamına gelmediğini, tersine savaştan kaçınma iradesini gösterdiğini söyledi. En büyük endişesinin ise “yanlış bilgilere dayalı askeri operasyonlar” ve “hesap hataları” olduğunu vurgulayarak, olası bir tırmanmada yanlış değerlendirmelerin belirleyici olabileceğine işaret etti.
“Trump Doğru Karar Verecek Kadar Akıllı”
Arakçi ayrıca, “farklı unsurların” United States’ı savaşa çekmeye çalıştığını öne sürdü; buna rağmen Donald Trump’ın “doğru kararı verebilecek kadar akıllı” olduğunu söyledi. Bu değerlendirme, bir yandan gerilimin arka planında farklı dinamikler bulunduğu iddiasını taşırken, diğer yandan karar mekanizmasına yönelik bir “doğru karar” beklentisini de yansıttı.
Bölgesel Etki Uyarısı
Abbas Araghchi, United States ile yaşanacak olası bir savaşın yalnızca iki ülkeyi değil, “tüm bölgeyi” olumsuz etkileyeceğini vurguladı. Israel ile yaşanan savaşta çatışmanın genişlememesi için çaba gösterdiklerini ifade eden Arakçi, ancak United States ile savaşılması halinde, bölgedeki ABD üsleri gerçeği nedeniyle çatışmanın daha geniş alanlara yayılabileceği uyarısında bulundu.
Olası Anlaşmada Ekonomi Başlığı
Arakçi, Iran ile United States arasında olası bir anlaşma gerçekleşmesi halinde, bölge ekonomisinin canlanabileceğini söyledi ve ABD şirketlerinin İran’da faaliyet göstermesi konusunda kendi açılarından sorun görmediklerini dile getirdi. Bu noktada “sorun çıkaran tarafın” United States olduğunu belirten Arakçi, ABD’nin kendi şirketlerine Iran’da çalışmaları için izin vermediğini ifade etti.
