Sağlık ve uzun yaşam alanında çalışmalar yapan Dr. Nick Coatsworth, sağlığı olumsuz etkileyen en yaygın 10 alışkanlığı sıralayarak 2026 yılı için uygulanabilir öneriler paylaştı. İngiliz gazetesi Daily Mail’e konuşan uzman, yaşam biçiminde yapılacak küçük değişikliklerin dahi önemli faydalar sağlayabileceğini belirtiyor.
Derin Uyku Eksikliği Sağlık Kalitesini Düşürüyor
Uzmanlara göre uyku kalitesini değerlendirirken yalnızca kaç saat uyunduğuna bakmak yeterli görülmüyor; uykunun yapısı ve derin uyku süresi de temel gösterge kabul ediliyor. Derin uykuya geçemeyen kişilerin, uyku araştırmalarında yaşam kalitesi ölçümlerinde daha olumsuz sonuçlara sahip olduğu aktarılıyor. Akıllı saat ve bileklik gibi giyilebilir teknolojiler, farklı uyku evrelerini takip etmeye imkân tanıyor. REM ve derin uyku sürelerinin düşük olduğu durumlarda ise uzmanlar bir uyku testi yaptırılmasını öneriyor.
Yatmadan Önce Ekran ve Alkol Kullanımı Uykuyu Bozuyor
Uykusuzluğun öne çıkan nedenlerinden birinin yatmadan hemen önce telefon ve diğer ekranlara bakmak olduğu ifade ediliyor. Coatsworth, “Uyumadan bir saat önce ekrandan uzak durmak, uykusuzluğa karşı atılacak ilk adım” diyor. Coatsworth uykusuzluğun “stresli bir belirti” olduğunu ve yeni yıl hedeflerini de raydan çıkarabildiğini söylüyor. Uzman, aşırı alkol tüketiminin ise uzun vadede kanser ve demans riskini artırdığını, kısa vadede daha fazla yeme eğilimine, uyku düzeninin bozulmasına ve ertesi gün egzersiz isteğinin azalmasına neden olduğunu ifade ediyor. Coatsworth alkollü ve alkolsüz içecekleri dönüşümlü tüketmeyi ve yatmadan iki saat önce alkolü kesmeyi öneriyor.
Beslenmede Pestisit ve İşlenmiş Gıda Riskine Dikkat
Meyve ve sebze tüketimi artarken, bu ürünlerde bulunabilen pestisit kalıntılarının da ayrı bir risk faktörü olarak öne çıktığı belirtiliyor. Coatsworth, bütçesi elverenlerin organik ürün tercih edebileceğini, bu imkân yoksa meyve ve sebzelerin bol suyla dikkatlice yıkanmasının önem taşıdığını vurguluyor. Diğer yandan uzun raf ömrüne sahip, kolay bozulmayan işlenmiş gıdaların bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkilediği ifade ediliyor. Uzmanlar, taze et, sebze, meyve ve balığın en sağlıklı seçenekler arasında yer aldığını, ayrıca turşu, lahana turşusu ve kimchi gibi fermente ürünlerin de bağırsak sağlığı açısından yararlı kabul edildiğini belirtiyor.
Hareketsizlik, Stres ve Nefes Egzersizlerinin Rolü
Günün büyük kısmını oturarak geçirmek, önemli bir sağlık riski olarak tanımlanıyor. Uzmanlar, gün içinde her 20 dakikada bir ayağa kalkmayı, kısa süreli esneme hareketleri yapmayı ve kasları çalıştırmayı tavsiye ediyor. Coatsworth, düzenli hareketin yalnızca haftada birkaç güne sıkıştırılmaması gerektiğini, her gün fiziksel aktivitenin bir alışkanlık haline getirilmesinin önemine işaret ediyor. Stresin ise tüm sağlık hedeflerini baltalayabildiği, bu nedenle günde en az 10 dakika bilinçli nefes egzersizi yapılmasının önerildiği aktarılıyor. Bu tekniğin etkilerini hissedebilmek için en az iki hafta boyunca düzenli olarak sürdürülmesi gerektiği belirtiliyor.
Sigara, E-Sigara ve Yalnızlığın Görünmeyen Etkileri
Yetkililer, ucuz ve kaçak ürünlerin yaygınlaşmasına bağlı olarak sigara kullanımında yeniden artış gözlendiğini ifade ediyor. Sigara içen kişilerde akciğer kanseri riskinin sigara kullanmayanlara kıyasla yaklaşık 14 kat daha yüksek olduğu, buna ek olarak yaşam boyu nefes darlığı ve ciddi hastalık olasılığının arttığı vurgulanıyor. Gençler arasında yaygınlaşan yüksek nikotinli elektronik sigaraların da farklı bir risk alanı oluşturduğu belirtiliyor. Nikotinin vücudu sürekli “savaş ya da kaç” moduna soktuğu, bu durumun kalp-damar sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açtığı, araştırmaların e-sigara kullanıcılarında kalp ritminde bozulma görülebildiğini ortaya koyduğu aktarılıyor. Yalnızlık da hem zihinsel hem fiziksel sağlık açısından ciddi bir tehdit olarak gösteriliyor; zihinsel gerilemeyi hızlandırdığı, stresi artırdığı ve kalp hastalığı riskini yükselttiği ifade ediliyor. Coatsworth, yalnız olmayanlara çağrı yapıyor: “Yalnız olabilecek insanlara ulaşın, bir telefon, bir ziyaret, bir sohbet büyük fark yaratır.”
