Bahar ve yaz aylarında artan polen yoğunluğu, birçok kişide burun akıntısı, hapşırma, göz kaşıntısı ve nefes darlığı gibi şikâyetlere yol açabiliyor. Polen alerjisinde doğru önlem, düzenli tedavi ve tetikleyicilerden korunma şikâyetleri belirgin şekilde azaltabiliyor.
Polen alerjisi nedir?
Polen alerjisi, ağaç, çim veya yabani ot polenlerine karşı bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkan mevsimsel alerjik rinit tablosudur. Halk arasında “saman nezlesi” olarak da bilinir. Soğuk algınlığına benzer belirtiler gösterebilir ancak nedeni virüs değil, havadaki alerjenlere verilen bağışıklık yanıtıdır. Bu nedenle bulaşıcı değildir.
Polenler özellikle rüzgârlı, kuru ve sıcak havalarda daha fazla yayılabilir. İklim değişikliğiyle birlikte polen sezonlarının uzadığı ve polen yoğunluğunun artabildiği belirtiliyor. Bu durum, alerjik bünyeye sahip kişilerde şikâyetlerin daha uzun sürmesine neden olabiliyor.
Belirtiler nasıl anlaşılır?
Polen alerjisinde en sık görülen belirtiler; art arda hapşırma, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun ve boğaz kaşıntısı, gözlerde kızarıklık, sulanma ve kaşıntıdır. Bazı kişilerde geniz akıntısına bağlı öksürük, baş ağrısı, halsizlik, uyku kalitesinde bozulma ve dikkat dağınıklığı da görülebilir.
Astımı olan kişilerde polen teması hırıltı, öksürük, göğüste sıkışma ve nefes darlığını artırabilir. Bu nedenle alerjisi ve astımı birlikte olan kişilerin polen sezonunda belirtileri daha yakından takip etmesi gerekir.
Nasıl geçer, tamamen biter mi?
Polen alerjisi çoğu kişide tamamen “bir anda geçen” bir durum değildir. Ancak doğru tedavi ve korunma yöntemleriyle kontrol altına alınabilir. Hafif belirtilerde eczacı veya hekimin önerdiği antihistaminik ilaçlar, burun spreyleri ve göz damlaları rahatlama sağlayabilir. Burun tıkanıklığı, kaşıntı ve akıntı belirginse kortikosteroid burun spreyleri birçok kişide en etkili seçeneklerden biri olarak kabul edilir.
Şikâyetler her yıl tekrarlıyor, günlük hayatı bozuyor veya ilaçlara rağmen geçmiyorsa alerji uzmanına başvurulmalıdır. Uygun hastalarda alerji aşısı olarak bilinen immünoterapi, bağışıklık sisteminin alerjene duyarlılığını azaltmaya yardımcı olabilir. Bu tedavi genellikle uzun süreli planlanır ve uzman kontrolünde uygulanır.
Evde ve dışarıda ne yapılmalı?
Polen seviyesinin yüksek olduğu günlerde açık havada uzun süre kalmamak, özellikle sabah saatleri ve rüzgârlı havalarda dikkatli olmak gerekir. Dışarı çıkarken güneş gözlüğü, maske veya geniş kenarlı şapka kullanmak polen temasını azaltabilir. Eve gelince kıyafet değiştirmek, duş almak ve saçları yıkamak polenin ev içine taşınmasını önleyebilir.
Evde pencereleri mümkün olduğunca kapalı tutmak, sık temizlik yapmak, tozu nemli bezle almak, HEPA filtreli süpürge kullanmak ve çamaşırları dışarıda kurutmamak önerilir. Arabada camları kapalı tutmak ve polen filtresi kullanmak da belirtileri azaltabilir. Burun çevresine ince tabaka vazelin sürmek, polenin burun içine girişini azaltmaya yardımcı olabilir.
Neler yapılmamalı?
Polen alerjisi olan kişiler özellikle yüksek polen günlerinde çim biçmemeli, kesilmiş çimlerin yakınında uzun süre kalmamalı ve dışarıda kurutulan kıyafetleri doğrudan giymemelidir. Sigara dumanı, yoğun parfüm, temizlik kimyasalları ve hava kirliliği burun ve solunum yollarını daha hassas hale getirebilir. Bu nedenle bu tetikleyicilerden uzak durmak önemlidir.
Burun açıcı spreyler uzun süre ve kontrolsüz kullanılmamalıdır. Bazı ilaçlar uyku hali, tansiyon yükselmesi veya çarpıntı gibi yan etkiler yapabileceğinden özellikle çocuklar, hamileler, kronik hastalığı olanlar ve düzenli ilaç kullananlar tedaviye başlamadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Belirtiler haftalarca sürüyorsa, uyku ve okul/iş performansını etkiliyorsa, sık sinüzit gelişiyorsa, nefes darlığı veya hırıltı varsa doktora başvurulmalıdır. Özellikle astımı olan kişilerde polen alerjisi kontrolsüz bırakılırsa solunum şikâyetleri artabilir.
Polen alerjisinde en doğru yaklaşım, alerjiyi hafife almadan kişiye uygun tedavi planı oluşturmaktır. Düzenli korunma önlemleri, doğru ilaç kullanımı ve gerektiğinde uzman değerlendirmesiyle polen sezonu daha rahat geçirilebilir.
