Afrika sıcakları, “ısı kubbesi” ve yüksek basınç sistemi Türkiye’de sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerine çıkardı
Türkiye genelinde son günlerde etkisini artıran bunaltıcı sıcaklar, birçok kentte termometrelerin 40 dereceyi aşmasına neden oldu. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün son tahminlerine göre sıcaklıklar özellikle Marmara, Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde mevsim normallerinin 5 ila 7 derece üzerinde seyrediyor. Uzmanlar, bu durumun temel nedeninin Kuzey Afrika’dan taşınan sıcak hava kütleleri ile Avrupa’yı etkisi altına alan “ısı kubbesi” (heat dome) ve omega blokajı adı verilen atmosferik sistemler olduğunu belirtiyor. Hafta sonundan itibaren ise Balkanlar üzerinden gelecek serin ve yağışlı havayla sıcaklıklarda düşüş bekleniyor.
Afrika’dan gelen sıcak hava Türkiye’yi etkisi altına aldı
Meteoroloji uzmanlarına göre Türkiye’deki aşırı sıcakların en önemli nedeni, Kuzey Afrika üzerinden gelen sıcak ve kuru hava kütlesi. Bu hava sistemi Akdeniz’i aşarak Türkiye’ye ulaşıyor ve özellikle batı ile güney kesimlerde sıcaklıkların hızla yükselmesine yol açıyor.
Son tahminlere göre Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da birçok ilde sıcaklıklar 40 derecenin üzerine çıktı. Güneydoğu Anadolu’da ise bazı merkezlerde hava sıcaklığının 45 dereceye yaklaşması, güneş altında hissedilen sıcaklığın ise 50 dereceyi bulması bekleniyor.
“Isı kubbesi” ve omega blokajı sıcak havayı hapsediyor
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer neden ise meteorolojide “omega blokajı” olarak adlandırılan atmosferik sistem. Bu sistem, yüksek basıncın uzun süre aynı bölgede kalmasına neden oluyor.
Yüksek basınç nedeniyle bulut oluşumu azalıyor, güneş ışınları yeryüzünü daha fazla ısıtıyor ve serin hava kütlelerinin bölgeye ulaşması engelleniyor. Aynı zamanda oluşan “ısı kubbesi” etkisi, sıcak havanın atmosferde adeta hapsolmasına yol açıyor. Bu nedenle sıcaklıklar günlerce yüksek seviyelerde kalırken, gece saatlerinde de yeterli serinleme yaşanmıyor.
İklim değişikliği sıcak hava dalgalarını daha güçlü hale getiriyor
Bilim insanları, küresel iklim değişikliğinin tek başına sıcak hava dalgası oluşturmadığını ancak bu tür olayların daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli yaşanmasına neden olduğunu ifade ediyor.
Dünya Meteoroloji Örgütü ve çeşitli iklim araştırma grupları, Avrupa’nın dünyanın en hızlı ısınan kıtalarından biri olduğunu belirtirken, son yıllarda görülen aşırı sıcakların iklim değişikliği nedeniyle daha olası hale geldiğini vurguluyor. Bu nedenle geçmişte nadir görülen sıcaklık değerleri artık daha sık kaydediliyor.
Hafta sonu sıcaklıklar düşecek
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün son değerlendirmelerine göre kavurucu sıcaklar bugün ve yarın da etkisini sürdürecek. Ancak hafta sonundan itibaren Balkanlar üzerinden gelecek serin ve yağışlı hava sistemiyle birlikte birçok bölgede sıcaklıkların hissedilir derecede azalması bekleniyor. Bazı illerde sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış görüleceği tahmin edilirken, sıcaklıkların yeniden mevsim normallerine yaklaşacağı öngörülüyor.
Uzmanlardan kritik uyarılar
Uzmanlar, aşırı sıcakların etkili olduğu günlerde özellikle 11.00 ile 16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmaması gerektiğini belirtiyor. Yaşlılar, çocuklar, hamileler ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin güneş altında uzun süre kalmaması, bol sıvı tüketmesi ve açık renkli, hafif kıyafetler tercih etmesi öneriliyor.
Ayrıca sıcak ve kuru hava nedeniyle orman yangını riskinin de arttığına dikkat çeken yetkililer, vatandaşlardan ormanlık alanlarda ateş yakmamalarını ve yangına neden olabilecek davranışlardan kaçınmalarını istiyor.
