Hantavirüs, kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşabilen, nadir görülmesine rağmen ağır solunum ve böbrek sorunlarına yol açabilen viral bir hastalık olarak biliniyor. Son dönemde yolcu gemisiyle bağlantılı vakalar ve ölümler, hastalığı yeniden gündeme taşıdı.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, fare ve sıçan gibi kemirgenlerde bulunan bir virüs grubudur. İnsanlara genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle kirlenmiş tozların solunması yoluyla bulaşır. Hastalık her zaman ağır seyretmez ancak bazı türleri akciğerleri ve böbrekleri etkileyerek hayati risk oluşturabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre hantavirüs enfeksiyonlarında ölüm oranı bölgeye ve virüs tipine göre değişiyor. Avrupa ve Asya’da ölüm oranı genellikle yüzde 1 ile 15 arasında bildirilirken, Amerika kıtasındaki bazı akciğer sendromu vakalarında bu oran çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.
Nasıl bulaşır?
Hastalığın ana kaynağı kemirgenlerdir. Virüs, enfekte hayvanların dışkı, idrar veya tükürüğüyle çevreye yayılır. Özellikle depo, bodrum, ahır, terk edilmiş ev, kamp alanı ve uzun süre kapalı kalan yerlerde risk artar.
Kuru süpürme veya toz kaldıran temizlik işlemleri sırasında virüslü partiküller havaya karışabilir. Bu partiküllerin solunması bulaşmaya neden olabilir. Hantavirüs genel olarak insandan insana kolay bulaşan bir hastalık değildir; ancak Andes virüsü gibi bazı türlerde nadir insandan insana bulaş bildirilmiştir.
Belirtileri nelerdir?
Hantavirüs enfeksiyonunda ilk belirtiler çoğu zaman grip benzeri başlar. Ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal görülebilir.
Hastalık ilerlediğinde nefes darlığı, öksürük, akciğerlerde sıvı birikimi, tansiyon düşüklüğü ve solunum yetmezliği ortaya çıkabilir. Bazı vakalarda böbrek fonksiyonları da etkilenebilir. Bu nedenle özellikle kemirgen teması sonrası başlayan ateş ve nefes darlığı ciddiye alınmalıdır.
Son vakalarda ne yaşandı?
Hantavirüs, son olarak Atlantik’te seyreden bir yolcu gemisiyle bağlantılı vaka kümesi nedeniyle gündeme geldi. Dünya Sağlık Örgütü, gemiyle ilişkili vakalarda doğrulanmış ve olası hastalık bildirimleri yapıldığını, bazı hastaların hayatını kaybettiğini açıkladı. Reuters’ın aktardığına göre vakalar üzerine uluslararası sağlık otoriteleri temaslıları izlemeye aldı.
ECDC’nin 6 Mayıs 2026 tarihli değerlendirmesinde, gemiyle bağlantılı en az 7 vaka ve 3 ölüm bildirildiği kaydedildi. Bir kişinin durumunun kritik olduğu, bazı yolcularda ise semptomların sürdüğü belirtildi.
Tedavisi var mı?
Hantavirüs için yaygın kullanılan özel bir antiviral tedavi veya genel kullanıma açık aşı bulunmuyor. Tedavide temel yaklaşım erken tanı, yakın takip, sıvı dengesi, oksijen desteği ve gerekirse yoğun bakım desteğidir. Ağır solunum tablosu gelişen hastalarda hızlı müdahale hayati önem taşır.
Korunmak için ne yapılmalı?
Kemirgen görülen alanlarda kuru süpürme yapılmamalı, ortam önce havalandırılmalı ve yüzeyler dezenfektanla nemlendirilerek temizlenmelidir. Gıda maddeleri kapalı kaplarda saklanmalı, çöpler açıkta bırakılmamalı ve farelerin girebileceği delik veya çatlaklar kapatılmalıdır.
Ahır, depo, bodrum ve kullanılmayan alanlarda temizlik yapılırken eldiven ve maske kullanılması önerilir. Ölü farelere çıplak elle temas edilmemeli, şüpheli temas sonrası ateş, halsizlik veya nefes darlığı gelişirse vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
